شورای پول و اعتبار بنا به پیشنهاد بانك مركزی جمهوری اسلامی ایران و با استناد به بند ب ماده 11 قانون پولی و بانكی كشور، در راستای تسهیل شرایط حضور بانکهای معتبر بینالمللی در کشور و با هدف افزایش رقابتپذیری، تعمیق و ایجاد پویایی در شبكه بانكی،دستورالعمل نحوه تأسیس، فعالیت، نظارت و تعطیلی شعبه و دفتر نمایندگی بانك خارجی در ایران را كه از این پس بهاختصار دستورالعمل نامیده میشود، به شرح ذیل تصویب نمود.
فصل اول: تعاریف و كلیات
ماده 1: در این دستورالعمل عناوین ذیل بهجای عبارات مشروح مربوط به كار میروند:
- ایران: كشور جمهوری اسلامی ایران،
- بانك مركزی: بانك مركزی جمهوری اسلامی ایران،
- مؤسسه اعتباری: بانك یا مؤسسه اعتباری غیربانكی كه بهموجب قانون و یا با مجوز بانك مركزی تأسیس شده و تحت نظارت آن بانك قرار دارد،
- بانك خارجی: مؤسسهای كه تحت عنوان بانك در خارج از ایران تأسیس و تحت نظارت مرجع نظارت بانكی كشور متبوع خویش به کسبوکار بانكی اشتغال دارد،
- کسبوکار بانكی: انجام عملیات بانكی و ارائه خدمات بانكی،
- بانك خارجی متقاضی: بانك خارجی كه متقاضی تأسیس شعبه و یا دفتر نمایندگی در ایران میباشد،
- مرجع نظارتی: مقام مسئول ناظر بر بانك خارجی در کشور متبوع،
- شعبه: مشتمل بر شعبه نوع اول و یا نوع دوم بانك خارجی كه در چارچوب این دستورالعمل در ایران تأسیس میشود،
- مدیر شعبه/دفتر نمایندگی: مشتمل بر رئیس و معاون شعبه/ دفتر نمایندگی،
- شعبه نوع اول: واحد عملیاتی از بانك خارجی است كه میتواند در چارچوب این دستورالعمل نسبت به انجام عملیات بانكی و ارائه خدمات بانكی اقدام نماید،
- شعبه نوع دوم: واحد عملیاتی از بانك خارجی است كه مجاز به دریافت سپرده نبوده و صرفاً میتواند به اعطای تسهیلات و ارائه خدمات بانكی در چارچوب این دستورالعمل، مبادرت نماید،
- دفتر نمایندگی: واحد عملیاتی از بانك خارجی است كه صرفاً به انجام امور مشاورهای، بازاریابی و هماهنگکننده امور میان بانك خارجی، مؤسسات اعتباری، سایر اشخاص حقوقی و اشخاص حقیقی مبادرت مینماید و مجاز به انجام عملیات بانكی و ارائه خدمات بانكی و سایر فعالیتهای اقتصادی درآمدزا نمیباشد،
- عملیات بانكی: دریافت هرگونه سپرده از عموم و بهکارگیری آن در قالب اعطای اعتبار و تسهیلات،
- خدمات بانكی: مجموعه اقداماتی غیر از عملیات بانكی كه شعبه در چارچوب مفاد این دستورالعمل به مشتریان ارائه و در قبال آن كارمزد دریافت نماید،
- سرمایه اعطایی: وجوهی كه بانك خارجی بهمنظور تأسیس و فعالیت، بهعنوان سرمایه به شعبه نوع اول و یا دوم تخصیص داده و پرداخت مینماید،
- تسهیلات وام تبعی: تسهیلات بلندمدتی است كه توسط بانك خارجی به شعبه اعطا میشود، قابل مطالبه قبل از سررسید نبوده و اولویت بازپرداخت آن در صورت ورشكستگی تسهیلاتگیرنده، نسبت به سایر بدهیهای آن پایینتر میباشد،
- موافقت اصولی: موافقت كتبی بانك مركزی با تقاضای اولیه بانك خارجی متقاضی،
- اجازهنامه تأسیس: موافقت كتبی بانك مركزی با ثبت شعبه و یا دفتر نمایندگی در مرجع ثبت شرکتها،
- اجازهنامه فعالیت: موافقت كتبی بانك مركزی با شروع فعالیت شعبه و یا دفتر نمایندگی،
- مقررات احتیاطی: مجموعه الزامات احتیاطی ازجمله مقررات ناظر بر نسبت كفایت سرمایه، تسهیلات و تعهدات كلان، تسهیلات و تعهدات اشخاص مرتبط، سرمایهگذاری، الزامات نقدینگی، طبقهبندی داراییها و ذخیرهگیری و وضعیت باز ارزی كه توسط مرجع نظارتی ـ بانك مركزی، حسب مورد، تدوین و ابلاغ میگردد،
- صلاحیت حرفهای: شرایط لازم برای تصدی سمت مدیر شعبه مشتمل بر شرایط عمومی و تخصصی در چارچوب ضوابط این دستورالعمل.
ماده 2: تأسیس و فعالیت شعبه و دفتر نمایندگی صرفاً پس از كسب اجازهنامههای تأسیس و فعالیت، حسب مورد امکانپذیر میباشد.
ماده 3: بانك مركزی میتواند در صورت صلاحدید، تأسیس و فعالیت شعبه و دفتر نمایندگی را به وجود تفاهمنامه نظارتی مابین خود و مرجع نظارتی منوط نماید.
ماده 4: تأسیس و فعالیت شعبه و یا دفتر نمایندگی در مناطق آزاد تجاری صنعتی و مناطق ویژه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران تابع قانون و ضوابط خاص خود میباشد.
فصل دوم: شرایط، سرمایه موردنیاز و فرایند تأسیس شعبه
ماده 5: بانك خارجی متقاضی تأسیس شعبه باید حائز شرایط زیر باشد:
- حداقل پنج سال از تاریخ شروع فعالیت آن گذشته باشد،
- عملكرد مالی آن طی سه سال گذشته و یا برآیند پنج سال گذشته، نمایانگر سودآوری باشد،
- دارا بودن تأییدیه مرجع نظارتی بر برخورداری از ثبات و سلامت مالی آن و تطبیق فعالیتهای آن با الزامات مالی بینالمللی نظیر مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم،
- برخورداری از وضعیت مالی و اعتباری مناسب و حسن شهرت به تشخیص بانك مركزی.
ماده 6: مدیر شعبه باید حائز شرایط زیر باشد:
- شرایط عمومی:
- اقامت مدیران شعبه در ایران،
- حداقل یكی از مدیران شعبه باید ایرانی باشد،
- دارا بودن تأییدیه هیئتمدیره بانك خارجی مبنی بر عدم وجود سوءسابقه مالی،
- نداشتن سابقه محكومیت قطعی به ارتشاء، اختلاس، خیانت در امانت، کلاهبرداری، پولشویی، فرار مالیاتی، قاچاق كالا و ارز، جعل و تزویر، سرقت، صدور چك بیمحل و ورشكستگی به تقصیر یا تقلب، اعم از اینكه حكم از دادگاههای داخلی یا خارج كشور صادر شده یا محكوم، مجرم اصلی یا شریك یا معاون جرم بوده باشد،
- نداشتن منع تصدی عضویت در هیئتمدیره مؤسسات اعتباری ناشی از محكومیت قطعی در هیئت انتظامی بانکها،
- نداشتن بدهی غیرجاری به مؤسسات اعتباری و سابقه چك برگشتی.
- شرایط تخصصی:
- دارا بودن دانشنامه كارشناسی یا بالاتر در رشتههای مرتبط به تشخیص بانك مركزی،
- دارا بودن حداقل پنج سال سابقه كار در سطح مدیریت امور بانكی،
- آشنایی با اصول و مبانی عملیات بانكی در ایران،
- برخورداری از صلاحیت تخصصی و حرفهای به تشخیص بانك مركزی،
- تسلط به زبان فارسی برای حداقل یكی از مدیران شعبه.
ماده 7: حداقل سرمایه موردنیاز برای تأسیس شعبه به شرح زیر میباشد:
- شعبه نوع اول: حداقل 10 میلیون یورو یا معادل آن به سایر ارزهای معتبر موردقبول بانك مركزی،
- شعبه نوع دوم: حداقل 5 میلیون یورو یا معادل آن به سایر ارزهای معتبر موردقبول بانك مركزی.
ماده 8: بانك خارجی متقاضی بهمنظور اخذ موافقت اصولی باید مدارك و اطلاعات زیر را به همراه تقاضای خود به بانك مركزی ارائه دهد:
- تصویر برابر با اصل مجوز فعالیت و اساسنامه بانك خارجی ممهور به مهر تأیید مرجع نظارتی،
- مدارك مرتبط با محل و آدرس ثبتی بانك خارجی ممهور به مهر تأیید مرجع نظارتی،
- نام تجاری شعبه موردتقاضا،
- صورتهای مالی حسابرسیشده تلفیقی و غیرتلفیقی سه سال گذشته بانك خارجی و درصورتیکه معیار ارزیابی سودآوری، برآیند 5 سال گذشته باشد، صورتهای مالی حسابرسیشده تلفیقی 5 سال گذشته بانك خارجی،
- تأییدیه مكتوب از مرجع نظارتی در خصوص:
- افتتاح شعبه موردتقاضا در ایران،
- مطلوب بودن وضعیت مالی بانك خارجی از حیث مواردی نظیر رعایت مقررات احتیاطی،
- آخرین رتبه بانك خارجی از نظر سرمایه، سپردهها و داراییها در نظام بانكی كشور متبوع و همچنین وضعیت بیمه سپردههای بانك خارجی مذكور،
- تعهد مرجع نظارتی مبنی بر همكاری كامل با بانك مركزی درخصوص نظارت بر شعبه،
- تأییدیه مرجع نظارتی مبنی بر سلامت بانك خارجی درزمینة رعایت مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم.
- مشخصات سهامداران دارای بیش از 5 درصد سهام با حق رأی بانك خارجی و درصد مشاركت هریك از آنها،
- اسامی و سایر مشخصات مدیرعامل، قائممقام مدیرعامل و اعضای هیئتمدیره بانك خارجی،
- تعداد و چگونگی توزیع جغرافیایی شعب، واحدهای مستقل فرعی و دفاتر نمایندگی بانك خارجی در سایر كشورها،
- تعهد كتبی بیقیدوشرط هیئتمدیره بانك خارجی مبنی بر جبران خسارت وارده به مشتریان، ناشی از عملیات شعبه (اعم از سهوی یا عمدی) حتی در صورت مغایرت با قوانین و مقررات كشور متبوع،
- تعهد كتبی هیئتمدیره بانك خارجی مبنی بر تأمین كسری سرمایه اعطایی، بنا به دلایلی نظیر افزایش حداقل سرمایه مقرر در ماده 7 و یا كاهش نسبت كفایت سرمایه از حدود تعیینشده توسط بانك مركزی،
- معرفی نماینده تامالاختیار بانك خارجی برای انجام امور مربوط به شعبه، حسب مورد، نظیر ثبت شعبه، دریافت اجازهنامهها و واریز و برداشت سرمایه اعطایی،
- برنامه عملیاتی شعبه كه حداقل مشتمل بر موارد ذیل باشد:
- چشمانداز، اهداف، بازار هدف،
- میزان سرمایه اعطایی،
- عملیات بانكی كه قصد انجام آن را دارد،
- ساختار سازمانی و مدیریتی مشتمل بر اطلاعاتی از قبیل تعداد و تخصص مدیران و كاركنان، ساختار كنترل داخلی و مدیریت ریسك،
- امكانات فنی نظیر تجهیزات نرمافزاری و سختافزاری مرتبط با فناوری اطلاعات،
- سیاستها و برنامهها درخصوص نحوه تجهیز و تخصیص منابع طی سه سال آتی،
- صورتهای مالی پیشبینیشده برای سه سال اول فعالیت.
- سایر اطلاعات و مدارك بنا به تشخیص بانك مركزی.
- تبصره: سهامداران موضوع بند 6-8 نباید از اتباع كشورهای متخاصم جمهوری اسلامی ایران به تشخیص وزارت امور خارجه باشند.
ماده 9: بانك مركزی میتواند حسب تشخیص نسبت به تغییر شرایط و حداقل سرمایه موردنیاز برای تأسیس شعبه اقدام نماید.
ماده 10: بانك مركزی پس از دریافت و بررسی تمامی اطلاعات و مدارك موضوع ماده 8 و در صورت احراز شرایط مقرر در ماده 5، حداكثر ظرف مدت دو ماه درخصوص صدور موافقت اصولی اتخاذ تصمیم مینماید.
ماده 11: بانك خارجی موظف است ظرف مدت دو ماه از تاریخ صدور موافقت اصولی نسبت به انجام موارد ذیل اقدام نماید، درغیراینصورت، موافقت اصولی پس از گذشت مدت زمان مذكور از درجه اعتبار ساقط میباشد:
- تودیع كامل سرمایه موردنیاز موضوع ماده 7 نزد بانك مركزی،
- اعلام مشخصات مدیران پیشنهادی شعبه،
- تعیین محل فعالیت شعبه و ارائه تأییدیه بلاشرط نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران درخصوص محل مزبور
- تبصره: بانك مركزی میتواند مدت زمان موضوع این ماده را در صورت ضرورت برای یك دوره دوماهه دیگر تمدید نماید.
ماده 12: بانك مركزی پس از دریافت اطلاعات و مدارك موضوع ماده 11 و تأیید صلاحیت تخصصی و حرفهای مدیران شعبه درخصوص صدور اجازهنامه تأسیس اتخاذ تصمیم مینماید.
- تبصره: درصورت عدم تأیید صلاحیت تخصصی و حرفهای مدیران شعبه، بانك خارجی موظف است ظرف مدت یك ماه افراد جایگزین حائز شرایط را طبق مفاد دستورالعمل معرفی نماید.
ماده 13: بانك خارجی موظف است حداكثر ظرف مدت سه ماه از تاریخ صدور اجازهنامه تأسیس، نسبت به ثبت شعبه اقدام و مدرك و اطلاعات زیر را به بانك مركزی ارائه نماید:
- آگهی ثبت شعبه در مرجع ثبت شرکتها،
- اعلام مكتوب آمادگی شروع به فعالیت شعبه،
- مشخصات حسابرس مستقل شعبه.
- تبصره: مدت اعتبار اجازهنامه تأسیس سه ماه میباشد. مدت مزبور حسب تشخیص بانك مركزی برای یك دوره سهماهه دیگر قابل تمدید است.
ماده 14: بانك مركزی پس از دریافت و بررسی مدارك و اطلاعات موضوع ماده 13 حداكثر ظرف مدت یك ماه نسبت به صدور اجازهنامه فعالیت اقدام مینماید.
ماده 15: اعتبار اجازهنامه فعالیت صادره توسط بانك مركزی بهمنظور شروع فعالیت، سه ماه از تاریخ صدور میباشد. در صورت عدم شروع به فعالیت شعبه ظرف مهلت مذكور، تمامی اجازهنامههای صادره لغو میشود.
ماده 16: بانك مركزی همزمان با صدور اجازهنامه فعالیت، سرمایه تودیعشده موضوع ماده 11 را به حساب شعبه نزد بانك مركزی واریز مینماید.
ماده 17: پس از صدور اجازهنامه فعالیت، مدیر شعبه موظف است تاریخ شروع رسمی فعالیت شعبه را بهصورت مكتوب و قبل از آغاز فعالیت، به بانك مركزی اعلام نماید.
فصل سوم: مقررات ناظر بر فعالیت شعبه
ماده 18: شعبه موظف است در چارچوب اساسنامه بانك خارجی و اجازهنامه فعالیت صادره و با رعایت قانون عملیات بانكی بدون ربا و اصلاحیههای پس از آن و سایر قوانین و مقررات ذیربط، به انجام عملیات و ارائه خدمات بانكی در چارچوب مفاد این دستورالعمل مبادرت ورزد.
ماده 19: نرخ سود سپردهها و تسهیلات اعطایی ریالی و میزان كارمزد عملیات و خدمات ریالی شعبه، تابع مصوبات شورای پول و اعتبار میباشد.
ماده 20: نرخ سود سپردهها و تسهیلات اعطایی ارزی و میزان كارمزد عملیات و خدمات ارزی به تشخیص شعبه و بر اساس شرایط عرضه و تقاضای بازار تعیین میشود.
ماده 21: شعبه در انجام فعالیت خود موظف به رعایت مقررات احتیاطی، استانداردهای حسابداری ایران و رویههای حسابداری اعلامی توسط بانك مركزی میباشد.
ماده 22: شعبه صرفاً مجاز به انجام عملیات زیر میباشد:
- شعبه نوع اول:
- قبول سپرده قرضالحسنه پسانداز و سرمایهگذاری،
- افتتاح انواع حساب سپرده نزد مؤسسات اعتباری و دریافت/ اعطای تسهیلات از/ به آنها صرفاً در چارچوب بازار بین بانكی،
- اعطای انواع تسهیلات،
- ارائه انواع ابزارهای پرداخت،
- دریافت، پرداخت نقلوانتقال وجوه ریالی،
- ارائه خدمات بانكی الكترونیكی ازجمله صدور انواع کارتهای الكترونیكی نظیر کارتهای خرید، كارت اعتباری و کیف پول الكترونیكی،
- صدور گواهی سپرده عام و خاص،
- انجام امور نمایندگی بهمنظور جمعآوری وجوه، ودایع و غیره،
- گشایش انواع اعتبار اسنادی و صدور انواع ضمانتنامه،
- قبول و نگهداری اشیاء گرانبها، اسناد و اوراق بهادار و اجاره صندوق امانات به مشتریان،
- تبدیل به اوراق بهادار كردن داراییها در قالب انتشار اوراق صكوك،
- انجام عملیات ارزی نظیر خریدوفروش ارز، انتقال ارز، دریافت و اعطای تسهیلات ارزی، صدور حوالجات ارزی،
- خدمات مربوط به وجوه ادارهشده،
- انجام سفارشات مستمر مشتریان،
- سرمایهگذاری در انواع اوراق بهادار نظیر صكوك،
- ارائه خدمات مشاورهای در اموری از قبیل سرمایهگذاری، خدمات مالی و مدیریت داراییها،
- حفظ، برقراری و ایجاد رابطه كارگزاری با مؤسسات اعتباری داخل و بانکهای خارج از كشور،
- سایر عملیات پس از كسب مجوز از بانك مركزی.
- شعبه نوع دوم:
- اعطای انواع تسهیلات اعم از ریالی و ارزی،
- افتتاح حساب سپرده قرضالحسنه جاری نزد مؤسسات اعتباری،
- ارائه خدمات بانكداری الكترونیكی نظیر صدور كارت برداشت و انواع کارتهای اعتباری و هدیه،
- افتتاح حساب قرضالحسنه پسانداز به نام تسهیلاتگیرندگان صرفاً جهت واریز وجه تسهیلات،
- دریافت تسهیلات از بانك خارجی،
- دریافت تسهیلات از مؤسسات اعتباری صرفاً در چارچوب بازار بین بانكی،
- قبول و نگهداری اشیاء گرانبها، اسناد و اوراق بهادار و اجاره صندوق امانت به مشتریان،
- خریدوفروش ارز و صدور حوالجات ارزی،
- سرمایهگذاری در انواع اوراق بهادار نظیر صكوك،
- ارائه خدمات مشاورهای در اموری از قبیل سرمایهگذاری، خدمات مالی، مدیریت داراییها،
- سایر عملیات پس از كسب مجوز از بانك مركزی.
- تبصره 1: شعبه نوع اول از زمان شروع فعالیت صرفاً مجاز به انجام فعالیتهای موضوع بندهای 22-1-1 الی 22-1-6 میباشد. انجام سایر فعالیتهای موضوع بند 22-1 منوط به كسب مجوز از بانك مركزی میباشد.
- تبصره 2: شعبه نوع اول از زمان شروع فعالیت، به مدت یك سال مجاز به قبول سپرده قرضالحسنه پسانداز و سرمایهگذاری و صدور گواهی سپرده عام و خاص نمیباشد. پس از اتمام مهلت مزبور، با تأیید بانك مركزی به مدت دو سال صرفاً مجاز به قبول سپرده قرضالحسنه پسانداز و سرمایهگذاری از اشخاص حقوقی میباشد. در پایان مدت زمان اخیرالذکر، منوط به موافقت بانك مركزی میتواند نسبت به قبول سپرده از تمامی اشخاص اعم از حقیقی و حقوقی اقدام نماید.
- تبصره 3: مجموع سپردههای دریافتی توسط شعبه نوع اول از اشخاص، در هر زمان نباید بیش از دوازده برابر سرمایه اعطایی آن باشد.
- تبصره 4: شعبه نوع دوم از زمان شروع فعالیت صرفاً مجاز به انجام فعالیتهای موضوع بندهای 22-2-1 الی 22-2-5 میباشد، انجام سایر فعالیتهای موضوع 22-2 منوط به كسب مجوز از بانك مركزی میباشد.
- تبصره 5: اعطای تسهیلات توسط شعبه نوع دوم به مؤسسات اعتباری ممنوع میباشد.
ماده 23: مجموع مانده تسهیلات دریافتی توسط شعبه نوع دوم از مؤسسات اعتباری و بانك خارجی در هر زمان نباید بیش از سه برابر حقوق صاحبان سهام شعبه باشد.
ماده 24: شعبه نوع دوم موظف است مراتب ممنوعیت اخذ سپرده از مشتریان را به طرق مقتضی نظیر درج در پایگاه اطلاعرسانی و نصب اطلاعیه در محل شعبه، اطلاعرسانی نماید.
ماده 25: شعبه ملزم به ارائه اطلاعات و گزارشهای مورد درخواست بانك مركزی نظیر اسناد، دفاتر و صورتهای مالی حسابرسیشده در چارچوب ضوابط ابلاغی، به زبانهای فارسی و انگلیسی میباشد. اطلاعات و گزارشهای مزبور باید در هر زمان در محل شعبه در دسترس باشد.
- تبصره: بانك مركزی میتواند بنا به تشخیص و صلاحدید خود، اطلاعات و گزارشهای موضوع این ماده را مستقیماً از بانك خارجی متبوع هم دریافت نماید.
ماده 26: شعبه موظف است گزارشهای لازم درخصوص تغییرات سهامداران عمده، مدیران ارشد و وضعیت مقررات احتیاطی بانك خارجی متبوع در مقاطع ششماهه، برنامه تفصیلی موضوع ماده 51 این دستورالعمل و همچنین صورتهای مالی تلفیقی حسابرسیشده سالیانه بانك خارجی مزبور در صورت وجود را به بانك مركزی ارائه نماید.
ماده 27: شعبه مكلف است درصورت كاهش نسبتهای احتیاطی بانك خارجی متبوع نظیر نسبت كفایت سرمایه و نسبت نقدینگی به كمتر از هفتاد و پنج درصد حدود مقرر در مقررات احتیاطی كشور متبوع، مراتب را بهمحض وقوع، به اطلاع بانك مركزی برساند.
ماده 28: ساختار مدیریتی شعبه باید حداقل متشكل از دو مدیر باشد و اسناد تعهدآور شعبه باید حداقل به امضای دو نفر از صاحبان امضای مجاز شعبه برسد.
ماده 29: هرگونه تغییر در مدیریت و یا ساختار مالكیت شعبه نظیر ادغام، تلفیق و تحصیل منوط به اخذ مجوز از بانك مركزی میباشد.
ماده 30: تغییر مكان فعالیت شعبه صرفاً پس از اخذ مجوز از بانك مركزی امکانپذیر است.
ماده 31: شعبه موظف است اطلاعات و مدارك مربوط به تغییر مكان فعالیت خود ازجمله مصوبه هیئتمدیره بانك خارجی در این رابطه و تأییدیه بلاشرط نیروی انتظامی را حداقل سه ماه قبل از تغییر مكان، به بانك مركزی ارائه نماید.
ماده 32: شعبه مكلف است درصورت تصمیم به تغییر مكان فعالیت خود و اخذ موافقت بانك مركزی مراتب را حداقل دو ماه قبل از تغییر مكان از طریق روشهای مختلف اطلاعرسانی و حداقل مشتمل بر درج اطلاعیه در محل شعبه، ارسال پیامك به مشتریان و درج اطلاعیه در روزنامه کثیرالانتشار، به اطلاع عموم برساند.
ماده 33: افزایش سرمایه اعطایی شعبه توسط بانك خارجی پس از كسب مجوز از بانك مركزی بلامانع است.
ماده 34: در صورت تغییر حداقل سرمایه موردنیاز تأسیس شعبه، بانك خارجی ملزم است حداكثر ظرف مدت شش ماه نسبت به افزایش سرمایه اعطایی شعبه به میزان حداقل مزبور اقدام نماید.
ماده 35: شعبه موظف است حداقل به میزان 80 درصد مانده هریك از اقلام داراییهای خود، طبق آخرین صورتهای مالی حسابرسیشده را داخل ایران نگهداری نماید.
ماده 36: هر سال بخشی از سود خالص شعبه كه نباید از پانزده درصد آن كمتر و از بیست درصد بیشتر باشد، باید مطابق با ضوابط بانك مركزی بهعنوان اندوخته قانونی نگهداری شود. احتساب اندوخته قانونی پس از آنکه مانده به میزان سرمایه رسید، اختیاری است. شعبه موظف است در هر سال بخشی از سود خالص را به میزانی كه بانك مركزی تعیین نماید، بهعنوان اندوخته احتیاطی نگهداری كند.
ماده 37: شعبه موظف به تودیع سپرده قانونی نزد بانك مركزی به میزان تعیینشده توسط بانك مركزی میباشد.
ماده 38: هرگونه استفاده از منابع بانك مركزی توسط شعبه ممنوع است.
ماده 39: شعبه ملزم به پرداخت حق عضویت در صندوق ضمانت سپردهها در چارچوب مقررات مربوط به صندوق ضمانت سپردهها در ایران میباشد.
ماده 40: حسابرس شعبه باید از میان مؤسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران كه در فهرست حسابرسان معتمد و مورد تأیید بانك مركزی قرار دارند انتخاب شود.
- تبصره: تغییر حسابرس شعبه با كسب مجوز از بانك مركزی امکانپذیر میباشد.
ماده 41: تبدیل انواع شعبه به یكدیگر منوط به اخذ مجوز از بانك مركزی و در چارچوب مفاد این دستورالعمل امکانپذیر میباشد.
ماده 42: تمامی اطلاعات و گزارشهای مورد درخواست بانك مركزی از شعبه یا بانك خارجی متبوع لازم است به امضای حداقل یكی از مدیران شعبه برسد.
فصل چهارم: مقررات مرتبط با نظارت بر شعبه
ماده 43: مدیر شعبه موظف است تمهیدات لازم برای انجام نظارت حضوری و غیرحضوری بانك مركزی بر شعبه را فراهم نماید.
ماده 44: شعبه حداقل یكبار در سال توسط بازرسان بانك مركزی مورد نظارت حضوری قرار میگیرد.
ماده 45: درصورت درخواست بانك مركزی، مرجع نظارتی در اسرع وقت نسبت به نظارت حضوری و حصول اطمینان از صحت عملیات و فعالیتهای شعبه اقدام مینماید. انجام نظارت حضوری میتواند بهصورت مشترك توسط بازرسان بانك مركزی و نمایندگان مرجع نظارتی صورت پذیرد.
ماده 46: نظارت حضوری بر شعبه توسط مرجع نظارتی، صرفاً با اطلاع قبلی بانك مركزی امکانپذیر میباشد.
ماده 47: شعبه موظف است بنا به تشخیص بانك مركزی از حسابرس خود درخواست نماید تا بهصورت موردی، دفتر شعبه را موردبررسی قرار داده و اطلاعات موردنیاز را به بانك مركزی ارائه نماید.
- تبصره: هزینه حسابرسی موضوع این ماده برعهده شعبه میباشد.
ماده 48: شعبه موظف است تمامی مدارك و اطلاعات مربوط به نحوه اجرای کنترلهای داخلی و مدیریت ریسك خود را بهصورت سالیانه به بانك مركزی ارائه نماید.
ماده 49: مرجع تشخیص موارد تخلف شعبه از مفاد این دستورالعمل و سایر قوانین و مقررات پولی و بانكی ازجمله درخصوص موارد ذیل بانك مركزی میباشد:
- ارائه هرگونه اطلاعات و مدارك نادرست و جعلی،
- قصور یا تأخیر در ارائه اطلاعات،
- ارسال گزارشات و اطلاعات ناقص،
- جلوگیری از انجام نظارت حضوری،
- فعالیت خارج از چارچوب اجازهنامه فعالیت،
- توقف فعالیت و عملیات بدون كسب مجوز از بانك مركزی به مدت بیشتر از یك هفته،
- عدم رعایت مقررات احتیاطی،
- تخطی از قوانین و مقررات ناظر بر مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم.
ماده 50: بانك مركزی اقدامات نظارتی ذیل را در قبال شعبه متخلف اعمال مینماید:
- اخطار كتبی،
- دستور كتبی برای توقف و یا رفع موارد تخلف و انجام اقدامات اصلاحی در چارچوب برنامه زمانی مورد تأیید بانك مركزی،
- دستور تهیه صورتهای مالی در مقاطع زمانی موردنظر بانك مركزی و تهیه گزارش حسابرسی،
- دستور كتبی برای تغییر در فرایندها و مقررات داخلی شعبه،
- تشدید الزامات مندرج در مقررات احتیاطی،
- فراخواندن مدیرعامل یا مقامات ارشد بانك خارجی برای ادای توضیحات درخصوص تخلفات انجامشده توسط شعبه،
- سلب صلاحیت حرفهای مدیران شعبه،
- ممنوع كردن یا ایجاد محدودیت در انجام برخی از عملیات بانكی مجاز شعبه،
- دریافت جریمه نقدی تا میزان پنج درصد سرمایه اعطایی شعبه مطابق با آخرین صورتهای مالی حسابرسیشده،
- انتصاب مدیر موقت یا ناظر مقیم برای حصول اطمینان از حسن اجرای اقدامات اصلاحی مقرر بانك مركزی،
- لغو اجازهنامه تأسیس و یا فعالیت حسب مورد.
- تبصره 1: بانك مركزی میتواند برحسب میزان اهمیت تخلف و دفعات تكرار، یك یا چند مورد از اقدامات نظارتی فوق را اعمال نماید.
- تبصره 2: درصورت سلب صلاحیت حرفهای مدیران شعبه، فرد ذیربط عزلشده تلقی میگردد. ادامه تصدی این افراد در حکم دخلوتصرف غیرقانونی در وجوه و اموال عمومی محسوب میشود.
- تبصره 3: درصورت سلب صلاحیت حرفهای یكی از مدیران شعبه، بانك خارجی موظف است حداكثر ظرف مدت یك ماه نسبت به معرفی افراد جایگزین حائز شرایط طبق مفاد این دستورالعمل اقدام نماید.
- تبصره 4: حقوق و مزایای مدیر موقت یا ناظر مقیم، با نظر بانك مركزی تعیین و توسط شعبه پرداخت میشود.
- تبصره 5: حیطه وظایف و مسئولیتها و اختیارات مدیر موقت و ناظر مقیم، توسط بانك مركزی تعیین میشود.
ماده 51: بانك خارجی موظف است یك برنامه تفصیلی جامع درخصوص فرایند انحلال و تصفیه شعبه، حداقل شامل مواردی نظیر روش و زمان تسویه تعهدات و بدهیهای شعبه، اولویت پرداخت بدهیها و نحوه تأمین منابع موردنیاز را به همراه تعهدنامه مبنی بر تسویه كامل تعهدات و بدهیها به بستانكاران ایرانی شعبه درصورت انحلال شعبه، در مقطع تهیه صورتهای مالی به بانك مركزی ارائه نماید.
- تبصره 1: در تعیین اولویت پرداخت بدهیهای شعبه، بستانكاران مقیم ایران نسبت به سایر بستانكاران دارای ارجحیت پرداخت میباشند.
- تبصره 2: بانك مركزی میتواند قبل از مقطع تهیه صورتهای مالی، نسبت به درخواست ارائه برنامه موضوع این ماده از بانك خارجی اقدام نماید.
فصل پنجم: مقررات ناظر بر انحلال شعبه
ماده 52: بانك مركزی در موارد زیر نسبت به صدور حکم انحلال شعبه اقدام مینماید:
- لغو اجازهنامه تأسیس و فعالیت شعبه،
- درخواست انحلال شعبه توسط مرجع نظارتی،
- درخواست انحلال شعبه توسط بانك خارجی،
- صدور حکم ورشكستگی و یا انحلال بانك خارجی.
ماده 53: مدیر شعبه موظف است مراتب توقف عملیات، ورشكستگی و یا انحلال بانك خارجی را بهمحض اطلاع و در اسرع وقت به بانك مركزی اعلام و تمامی فعالیتهای خود را متوقف نماید.
ماده 54: چنانچه فرایند حلوفصل مالی بانك خارجی منتج به انحلال آن نگردد، ادامه فعالیت شعبه منوط به تأیید مراتب توسط بانك مركزی میباشد.
ماده 55: بانك مركزی پس از صدور حكم انحلال، نسبت به اعلام شروع فرایند تصفیه شعبه به مرجع ثبت شرکتها و تعیین مدیر موقت یا ناظر مقیم برای انجام یا نظارت بر عملیات تصفیه شعبه اقدام مینماید.
ماده 56: شعبه مكلف است بلافاصله پس از صدور حكم انحلال مراتب را از روشهای مختلف اطلاعرسانی حداقل مشتمل بر درج اطلاعیه در محل شعبه، ارسال پیامك به مشتریان و درج اطلاعیه در روزنامه كثیرالانتشار اعلامشده به مرجع ثبت شرکتها، به اطلاع عموم برساند.
ماده 57: در صورت انحلال شعبه، بانك خارجی موظف است برنامه عملیاتی تصفیه را در چارچوب برنامه تفصیلی موضوع ماده 51 كه به تأیید مرجع نظارتی متبوع رسید است را ظرف مدت هفت روز كاری پس از ابلاغ حكم انحلال، به بانك مركزی ارائه نماید.
ماده 58: بانك مركزی موظف است ظرف مدت چهارده روز كاری نسبت به اعلام مراتب تأیید یا عدم تأیید برنامه عملیاتی تصفیه شعبه اقدام نماید.
ماده 59: درصورت عدم تأیید برنامه موضوع ماده 57 بانك خارجی موظف است نسبت به بازنگری و اصلاح برنامه عملیاتی حسب دستورات بانك مركزی اقدام و مراتب را ظرف مدت هفت روز كاری به بانك مركزی اعلام نماید.
- تبصره: چنانچه برنامه عملیاتی در مدت تعیینشده ارائه نشود یا برنامه عملیاتی بازنگریشده مورد تأیید بانك مركزی قرار نگیرد، بانك مركزی رأساً نسبت به اتخاذ تمهیدات و ترتیبات مربوط به فرایند تصفیه اقدام مینماید.
ماده 60: بانك مركزی پس از اخذ تعهدنامه از نماینده تامالاختیار بانك خارجی درخصوص تسویه كامل تعهدات و بدهیها به بستانكاران ایرانی شعبه منحله و حصول اطمینان از ایفای تعهدات مزبور، مراتب اتمام فرایند تصفیه را به اطلاع مرجع ثبت شرکتها میرساند.
فصل ششم: مقررات ناظر بر تأسیس، فعالیت، نظارت و انحلال دفتر نمایندگی
ماده 61: بانك خارجی متقاضی تأسیس دفتر نمایندگی باید حائز شرایط زیر باشد:
- حداقل سه سال از تاریخ شروع فعالیت آن گذشته باشد،
- دارا بودن تأییدیه مرجع نظارتی مبنی بر برخورداری از ثبات و سلامت مالی آن و تطبیق فعالیتهای آن با الزامات مالی بینالمللی نظیر مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم،
- تبصره: بانك مركزی میتواند حسب تشخیص خود نسبت به تغییر شرایط تأسیس دفتر نمایندگی اقدام نماید.
ماده 62: مدیر دفتر نمایندگی باید حائز شرایط زیر باشد:
- دارا بودن تأییدیه هیئتمدیره بانك خارجی مبنی بر عدم وجود سوءسابقه مالی،
- نداشتن سابقه محكومیت قطعی به ارتشاء، اختلاس، خیانت در امانت، کلاهبرداری، پولشویی و تأمین مالی تروریسم، فرار مالیاتی، قاچاق كالا و ارز، جعل و تزویر، سرقت، صدور چك بیمحل، ورشكستگی به تقصیر یا تقلب، اعم از اینکه حكم از دادگاههای داخلی یا خارج كشور صادر شده یا محكوم، مجرم اصلی یا شریك یا معاون جرم بوده باشد،
- دارا بودن حداقل سه سال سابقه كار در سطح مدیریت امور بانكی،
- عدم اشتغال همزمان در مؤسسات اعتباری.
ماده 63: بانك خارجی متقاضی بهمنظور اخذ موافقت اصولی باید مدارك و اطلاعات زیر را به همراه تقاضای خود به بانك مركزی ارائه دهد:
- تصویر برابر با اصل مجوز فعالیت و اساسنامه بانك خارجی ممهور به مهر تأیید مرجع نظارتی،
- صورتهای مالی حسابرسیشده تلفیقی و غیرتلفیقی سه سال اخیر بانك خارجی،
- نام تجاری دفتر نمایندگی موردتقاضا،
- موافقت مكتوب مرجع نظارتی با افتتاح دفتر نمایندگی موردتقاضا در ایران،
- تأییدیه مكتوب از مرجع نظارتی درخصوص تعهد آن مبنی بر همكاری كامل با بانك مركزی درخصوص نظارت بر دفتر نمایندگی،
- اسامی و سایر مشخصات مدیرعامل، قائممقام مدیرعامل و اعضای هیئتمدیره بانك خارجی،
- سایر اطلاعات و مدارك بنا به تشخیص بانك مركزی.
ماده 64: بانك مركزی پس از دریافت و بررسی تمامی اطلاعات و مدارك موضوع ماده 63 و درصورت احراز شرایط مقرر در ماده 61، حداكثر ظرف مدت سی روز كاری درخصوص صدور موافقتنامه اصولی اتخاذ تصمیم مینماید.
ماده 65: بانك خارجی موظف است ظرف مدت دو ماه از تاریخ صدور موافقت اصولی نسبت به انجام موارد ذیل اقدام نماید. درغیراینصورت، موافقت اصولی پس از گذشت مدت زمان مذكور از درجه اعتبار ساقط میباشد.
- اعلام مشخصات مدیران پیشنهادی دفتر نمایندگی،
- تعیین محل فعالیت دفتر نمایندگی و ارائه تأییدیه بلاشرط نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران درخصوص محل مزبور.
ماده 66: بانك مركزی پس از دریافت و بررسی اطلاعات و مدارك موضوع ماده 65 و درصورت احراز شرایط مقرر در ماده 62، درخصوص صدور اجازهنامه تأسیس اتخاذ تصمیم مینماید.
ماده 67: بانك خارجی موظف است ظرف مدت سه ماه از تاریخ صدور اجازهنامه تأسیس، نسبت به ثبت دفتر نمایندگی اقدام و مدارك و اطلاعات زیر را به بانك مركزی ارائه نماید.
- آگهی ثبت دفتر نمایندگی در مرجع ثبت شرکتها،
- اعلام مكتوب آمادگی شروع به فعالیت دفتر نمایندگی،
- تبصره: مدت اعتبار اجازهنامه تأسیس سه ماه میباشد. مدت مزبور برای یك دوره سهماهه دیگر قابل تمدید است.
ماده 68: بانك مركزی پس از دریافت و بررسی مدارك و اطلاعات موضوع ماده 67، حداكثر ظرف مدت سی روز كاری درخصوص صدور اجازهنامه فعالیت اتخاذ تصمیم مینماید.
ماده 69: پس از صدور اجازهنامه فعالیت، مدیر دفتر نمایندگی موظف است تاریخ شروع رسمی فعالیت را بهصورت مكتوب و قبل از آغاز فعالیت، به بانك مركزی اعلام نماید.
ماده 70: دفتر نمایندگی میتواند با موافقت بانك مركزی نسبت به توقف فعالیتهای خود حداكثر به مدت یك سال اقدام نماید.
ماده 71: هرگونه تغییرات ثبتی ازجمله تغییر مكان فعالیت دفتر نمایندگی بهمحض انجام باید بهصورت مكتوب به اطلاع بانك مركزی رسانده شود.
ماده 72: دفتر نمایندگی حداقل یكبار در سال توسط بازرسان بانك مركزی مورد نظارت حضوری قرار میگیرد.
ماده 73: درصورت انجام عملیات خارج از چارچوب اجازهنامه فعالیت توسط دفتر نمایندگی، اجازهنامه تأسیس و فعالیت آن لغو میگردد.
ماده 74: دفتر نمایندگی در موارد ذیل منحل میشود:
- لغو اجازهنامه تأسیس و فعالیت،
- بنا به درخواست بانك خارجی و تأیید بانك مركزی،
- صدور حكم ورشكستگی و یا انحلال بانك خارجی.
ماده 75: بانك مركزی لغو اجازهنامههای تأسیس و فعالیت، شروع و اتمام فرایند تصفیه دفتر نمایندگی را به اطلاع مرجع ثبت شرکتها میرساند.
فصل هفتم: سایر موارد
ماده 76: بانك مركزی مجاز است فهرست شعب و دفتر نمایندگی دارای اجازهنامه فعالیت را به تفكیك نوع شعبه در پایگاه اطلاعرسانی خود درج نماید.
ماده 77: بجز احكامی كه در این دستورالعمل تصریح شده است، شعبه و دفتر نمایندگی موظف به رعایت قانون پولی و بانكی كشور، قانون عملیات بانكی بدون ربا، قانون تشویق و حمایت از سرمایهگذاران خارجی، مصوبات شورای پول و اعتبار و بخشنامهها و دستورالعملهای بانك مركزی و سایر قوانین و مقررات مربوط میباشد.
ماده 78: از تاریخ ابلاغ این دستورالعمل، تمامی ضوابط مغایر با آن ازجمله دستورالعمل اجرایی نحوه تأسیس، فعالیت، نظارت، و تعطیلی شعب بانکهای خارجی در ایران مصوب جلسه مورخ 16/02/1388 هیئت عامل بانك مركزی و آییننامه نحوه تأسیس، فعالیت و انحلال دفاتر نمایندگی بانکهای خارجی در كشور جمهوری اسلامی ایران مصوب پانصد و بیست و نهمین جلسه مورخ 13/03/1363 شورای پول و اعتبار ملغیالاثر میشود.
ماده 79: ضوابط اجرایی این دستورالعمل عنداللزوم توسط بانك مركزی تدوین و ابلاغ میشود.
دستورالعمل نحوه تأسیس، فعالیت، نظارت و تعطیلی شعبه و دفتر نمایندگی بانك خارجی در ایران در 79 ماده و 22 تبصره در یكهزار و دویست و شصتمین جلسه مورخ 24/07/1397 شورای پول و اعتبار به تصویب رسید و از تاریخ ابلاغ لازمالاجرا میباشد.